เชียงราย · เศรษฐกิจหมุนเวียน · ลด Hot Spot และ PM2.5

ปลูก เปลี่ยน ปรับ เพื่อเปลี่ยนเศษข้าวโพดเป็นทรัพยากรใหม่

โครงการการปรับเปลี่ยนวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรเพื่อลดจุดความร้อน (hot spot) และฝุ่นละอองขนาดเล็กจิ๋ว (PM2.5) สู่ห่วงโซ่อุปทานใหม่ในอุตสาหกรรมการผลิตปศุสัตว์

ภาพรวมโครงการ Dashboard SROI

24,711 ไร่พื้นที่เผาที่ลดลงจากการดำเนินงาน

86.4% สัดส่วนการลดลงของจำนวนจุดความร้อน

48.4% จำนวนวันที่ PM2.5 เกินมาตรฐานลดลง

150 เกษตรกรและชุมชนที่รับการถ่ายทอดองค์ความรู้

รายละเอียดโครงการ

จากปัญหาการเผาสู่ระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนในพื้นที่สูง

พื้นที่จังหวัดเชียงรายมีพื้นที่ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ประมาณ 246,169 ไร่ ผลผลิต 172,651 ตัน และเกิดซังกับเปลือกข้าวโพดราว 43,162 ตัน การใช้ประโยชน์เศษวัสดุเหล่านี้ จึงเป็นกลไกสำคัญในการลดการเผา ลดฝุ่น PM2.5 และสร้างรายได้ใหม่ให้เกษตรกร

พัฒนาเกษตรทางเลือก

ส่งเสริมกาแฟ กล้วย มะขาม และไก่กระดูกดำ เพื่อลดแรงกดดันจากข้าวโพดเชิงเดี่ยว

แปรรูปวัสดุรองสัตว์

ทดสอบต้นข้าวโพดบดและทำแห้งเป็นวัสดุรองกรงสัตว์ปีก พร้อมคัดสูตรที่ปลอดภัย

เพิ่มคุณภาพอาหารสัตว์

ปรับปรุงเปลือก ซัง และต้นข้าวโพดเป็นอาหารหยาบคุณภาพดีสำหรับสัตว์เคี้ยวเอื้อง

เปลี่ยนพฤติกรรมไม่เผา

สื่อสาร สร้างแรงจูงใจ และเชื่อมตลาดเพื่อให้เศษวัสดุเหลือใช้มีมูลค่ามากกว่าการเผา

ทีมวิจัยประสานข้อมูลกับสำนักงานเกษตรจังหวัดเชียงราย — ข้อมูลภาคสนามจากหน่วยงานเกษตรและชุมชนเป็นฐานสำหรับออกแบบกิจกรรมลดการเผาในพื้นที่

ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลัก

เกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพด
ผู้รับซื้อกาแฟ กล้วย และไก่กระดูกดำ
ฟาร์มสัตว์ปีกและผู้เลี้ยงสัตว์เคี้ยวเอื้อง
ชุมชนท้องถิ่นและประชาชนที่ได้รับผลกระทบจาก PM2.5
นักวิจัย หน่วยงานรัฐ องค์กรท้องถิ่น และภาคเอกชน

ข้อมูลกิจกรรม

กิจกรรมโครงการที่เชื่อมพื้นที่ ชุมชน และตลาด

รายงานวิจัยแบ่งการดำเนินงานเป็น 4 กิจกรรมหลัก เชื่อมตั้งแต่การวิเคราะห์ศักยภาพพื้นที่ การฝึกอบรมและถ่ายทอดเทคโนโลยี การทดลองใช้ประโยชน์เศษวัสดุ ไปจนถึงการประเมิน SROI และการวางแผนอนาคตจังหวัดเชียงรายปลอดฝุ่น

กิจกรรมที่ 1

โมเดลเกษตรทางเลือก

วิเคราะห์ศักยภาพพื้นที่ ฝึกอบรม เสริมทักษะ สาธิตแปลงนำร่อง และเชื่อมโยงตลาด เพื่อสร้างทางเลือกแทนการพึ่งพาข้าวโพดเชิงเดี่ยว

ปลูกกาแฟ กล้วย มะขาม และเลี้ยงไก่กระดูกดำ
ลดพื้นที่ปลูกพืชที่มีเศษเหลือจำนวนมาก
เกษตรกรปรับเปลี่ยนวิถีเกษตรทางเลือกใหม่ 100 ราย

ตัวอย่างวัสดุรองกรงจากต้นข้าวโพดที่ผ่านการบดและทำแห้ง

กิจกรรมที่ 2

วัสดุปูรองสัตว์

ทดสอบต้นข้าวโพดบดและทำแห้งเป็นวัสดุรองกรงสัตว์ปีก โดยพิจารณาขนาดอนุภาค กลิ่น ความชื้น เชื้อรา และความปลอดภัยทางจุลินทรีย์

ทดสอบวัสดุรองกรง 27 สูตร
ทุกสูตรไม่พบ E.coli และ Salmonella
คัดสูตรที่เหมาะสมก่อนขยายผลเชิงพาณิชย์

การติดตามโรงเรือนไก่และการส่งเสริมอาชีพเสริมในชุมชน

กิจกรรมที่ 3 และ 4

อาหารสัตว์และพฤติกรรมไม่เผา

ถ่ายทอดการปรับปรุงเศษข้าวโพดเป็นอาหารหยาบคุณภาพดี พร้อมสร้างแรงจูงใจ ให้เกษตรกรเห็นผลตอบแทนจากการขายหรือใช้ประโยชน์วัสดุเหลือใช้แทนการเผา

แปรรูปเศษเหลือเป็นอาหารหยาบคุณภาพดี
เกิดผลิตภัณฑ์จากเศษวัสดุเหลือใช้ 2 ชนิด
รายได้เกษตรกรเพิ่มเฉลี่ย 4,000 บาทต่อครัวเรือนต่อปี

พื้นที่เผาลดลง 24,711 ไร่ Hot Spot ลดลง 86.4% วัน PM2.5 เกินมาตรฐานลดลง 48.4% พื้นที่พืชทดแทนเพิ่ม 1,380-1,400 ไร่ รายได้เพิ่ม 4,000 บาท/ครัวเรือน/ปี

ภาพประกอบโครงการ

พื้นที่จังหวัดเชียงราย

โครงการดังกล่าวขับเคลื่อนภายใต้ความร่วมมือเชิงบูรณาการระหว่างหน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และชุมชนในพื้นที่จังหวัดเชียงราย โดยมีการดำเนินงานอย่างเป็นระบบตั้งแต่การวิเคราะห์ศักยภาพของพื้นที่ การถ่ายทอดเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร การทดลองประยุกต์ใช้เศษวัสดุในแปลงเกษตรและระบบโรงเรือนสัตว์ ตลอดจนการประเมินผลลัพธ์และการขยายผลสู่ระดับชุมชน นอกจากนี้ โครงการยังส่งเสริมรูปแบบเกษตรทางเลือก การพัฒนาวัสดุรองสัตว์ การเลี้ยงไก่กระดูกดำเชิงเศรษฐกิจ เพื่อกำหนดทิศทางการพัฒนาจังหวัดเชียงรายสู่เป้าหมายการเป็นพื้นที่ปลอดฝุ่น PM2.5 อย่างยั่งยืน

บูธนิทรรศการและสื่อโครงการปลูก เปลี่ยน ปรับ เพื่อลด PM2.5 — ปลูก เปลี่ยน ปรับ ถ่ายทอดแนวคิดลดพื้นที่เผา เปลี่ยนเศษวัสดุเหลือใช้ให้มีมูลค่า และปรับระบบการผลิตให้เชื่อมกับตลาดปศุสัตว์

แปลงกาแฟในพื้นที่สูงที่ใช้เป็นเกษตรทางเลือก — แปลงพืชทางเลือกทดแทนข้าวโพด

ตัวอย่างวัสดุรองกรงจากต้นข้าวโพด — วัสดุเหลือใช้สู่ผลิตภัณฑ์ปศุสัตว์

ทีมโครงการติดตามโรงเรือนไก่กระดูกดำ — อาชีพเสริมและแรงจูงใจไม่เผา

ต้นน้ำ

ข้อมูลพื้นที่และภาคี

ประสานสำนักงานเกษตร สภาเกษตรกร องค์กรท้องถิ่น และเกษตรกร เพื่อระบุพื้นที่ข้าวโพดและปัญหาเศษวัสดุเหลือใช้

กลางน้ำ

ทดลองและถ่ายทอด

ทดสอบวัสดุรองสัตว์ อาหารหยาบ พืชทางเลือก และการเลี้ยงไก่กระดูกดำ พร้อมถ่ายทอดองค์ความรู้ให้ชุมชน

ปลายน้ำ

ประเมินผลและขยายภาพอนาคต

ติดตามผลด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ สังคม และใช้เวที Foresight วางแผนจัดการ PM2.5 ระยะ 5 ปี

ประสานงานภาคีและวิเคราะห์ศักยภาพพื้นที่

ทีมวิจัยประชุมกับสำนักงานเกษตรจังหวัดเชียงราย — ประสานข้อมูลกับสำนักงานเกษตรจังหวัดเชียงราย

ทีมวิจัยและภาคีในพื้นที่เชียงราย — เชื่อมข้อมูลภาคีเกษตรในพื้นที่เชียงราย

เวทีชุมชนที่เทศบาลตำบลแม่ยาว — รับฟังข้อมูลพื้นที่และความต้องการของชุมชน

แปลงเกษตรทางเลือก วัสดุเหลือใช้ และการถ่ายทอดเทคโนโลยี

แปลงกาแฟในพื้นที่สูง — กาแฟเป็นทางเลือกบนพื้นที่สูงเพื่อลดข้าวโพดเชิงเดี่ยว

ต้นกล้าและวัสดุปลูกในพื้นที่โครงการ — เตรียมต้นกล้าและวัสดุปลูกสำหรับแปลงต้นแบบ

ทีมโครงการติดตามต้นกล้าในแปลงเกษตร — ติดตามพืชทางเลือกและการปรับเปลี่ยนพื้นที่

ทีมโครงการติดตามวัสดุเหลือใช้ในพื้นที่ — ติดตามการใช้ประโยชน์เศษวัสดุเหลือใช้ในชุมชน

กิจกรรมถ่ายทอดความรู้ในพื้นที่ — ถ่ายทอดองค์ความรู้และสื่อสารแรงจูงใจลดการเผา

ทีมโครงการสำรวจพื้นที่ใหม่อำเภอแม่ฟ้าหลวง — สำรวจพื้นที่ขยายผลในอำเภอแม่ฟ้าหลวง

ส่งเสริมไก่กระดูกดำเป็นอาชีพเสริม — ไก่กระดูกดำเป็นอาชีพเสริมในโมเดลเกษตรทางเลือก

Foresight เชียงรายปลอดฝุ่นและการขยายผลชุมชน

ผู้เข้าร่วมเวที Foresight บันทึกความคิดเห็น — ระดมความคิดเห็นปัจจัยขับเคลื่อน PM2.5

เวทีวางแผนอนาคตเชียงรายปลอดฝุ่น — เวทีสร้างฉากทัศน์อนาคตเชียงรายปลอดฝุ่น

ทีมงานและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในเวที Foresight — ความร่วมมือหลายภาคส่วนเพื่อแผน PM2.5 ระยะ 5 ปี

การติดตามโรงเรือนไก่กระดูกดำ — ติดตามโรงเรือนและต้นทุนการเลี้ยงไก่กระดูกดำ

การส่งมอบไก่กระดูกดำให้เกษตรกร — ส่งเสริมอาชีพเสริมให้เกษตรกรในอำเภอแม่ยาว

เกษตรกรและทีมโครงการร่วมกิจกรรมส่งเสริมไก่กระดูกดำ — สร้างแรงจูงใจทางเศรษฐกิจควบคู่การลดเผา

สื่อประชาสัมพันธ์แนวทางใหม่ในการลด PM2.5 — สื่อสารทางเลือกใหม่สำหรับวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร

บูธนิทรรศการและการนำเสนอผลการดำเนินงาน — นำเสนอผลการดำเนินงานและแนวทางขยายผล

Dashboard SROI

ผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน

ดูรายละเอียดเพิ่มเติม →

ติดตามมูลค่าผลกระทบจากการลดการเผา การแปรรูปวัสดุเหลือใช้ และการเชื่อมต่อห่วงโซ่อุปทานปศุสัตว์

อัตราคิดลด 5% Strategic Fund

หมายเหตุ: เอกสารรายงานระบุต้นทุนโครงการ 7,500,000 บาท ระยะเวลาดำเนินงาน 26 พฤษภาคม 2568 ถึง 25 พฤษภาคม 2569 และใช้กรอบ SROI แยกตามกิจกรรม รายละเอียดรายหน้าอยู่ใน Power BI Dashboard

มูลค่าผลประโยชน์รวม 0 ก่อนปรับ Deadweight และ Attribution

มูลค่าปัจจุบันของผลลัพธ์ 0 หลังปรับผลกระทบและคิดลด

มูลค่าปัจจุบันสุทธิ 0 ผลลัพธ์ปัจจุบันลบต้นทุนโครงการ

SROI Ratio 0.00 มูลค่าทางสังคมต่อเงินลงทุน 1 บาท

ภาพรวม SROI

เป้าหมายคุ้มทุนมากกว่า 1.00 เท่า

คุ้มทุน

0.00 เท่า

ต้นทุนโครงการ 0

ผลลัพธ์สุทธิ 0

มูลค่ารายกิจกรรม

เปรียบเทียบก่อนและหลังปรับผลกระทบ หน่วยล้านบาท

มิติผลกระทบ

จัดกลุ่มตามผลลัพธ์หลักของโครงการ

เศรษฐกิจและรายได้ 0

สุขภาพและคุณภาพชีวิต 0

สิ่งแวดล้อมและฝุ่น PM2.5 0

ปรับสมมติฐาน

ใส่ข้อมูลจริงเมื่อมีผลประเมินครบ

ต้นทุนโครงการ อัตราคิดลด กิจกรรมที่ 1: เกษตรทางเลือก กิจกรรมที่ 2: วัสดุปูรองสัตว์ กิจกรรมที่ 3: อาหารสัตว์และไม่เผา

ตารางกิจกรรม

อัตราปรับมูลค่า SROI ของแต่ละกิจกรรม

กิจกรรม Deadweight Displacement Attribution Drop-off

เกษตรทางเลือก 5% 10% 30% -10%

วัสดุปูรองสัตว์ 15% 15% 30% 20%

อาหารสัตว์และไม่เผา 15% 10% 25% 20%